Achtergronden bij Sinterklaas, Advent, Kerst en Driekoningen

 

De Adventstijd begint vier weken voor het Kerstfeest en is een tijd van hoop en verwachting.  Met het feest van Sint Maarten droegen we een klein lichtje, en tijdens de Adventstijd proberen we meer ruimte en stilte in onszelf te creëren om dit licht sterker te laten worden. Zodat we in de donkere Kerstnacht klaar zijn om het grote licht te kunnen ontvangen.  Het uitbundige en vrolijke Sinterklaasfeest waarin we ons  richten op materie, vieren we aan het begin van de Adventstijd. Dat is niet voor niets. Sinterklaas is immers een heilige die ons van “boven” (vanaf het dak, door de schoorsteen) een gift geeft. Deze gift krijgen we om ons te helpen in het leven een goed mens te zijn. Zo helpen de giften van Sinterklaas ons symbolisch om dichterbij het Kerstlicht te komen. Door uitbundig en vrolijk te zijn, louteren we ons (net als tijdens  het Carnaval) en ontdoen we ons van ballast, om ons daarna in stilte te kunnen voorbereiden op het Kerstfeest.  

Met het Kerstfeest vieren we dat het Jezuskind is geboren en het grote licht op aarde is neergedaald. De Kerstboom, de altijd groene levensboom vol lichtjes staat daar symbool voor.  De Kerstnacht is de eerste nacht in de reeks van dertien heilige nachten tussen Kerst en Driekoningen op 6 januari. De heilige nachten vormen een periode van bezinning op ons eigen leven. We gaan als het ware vanuit het verleden, via het heden naar onze toekomst. Daarom hechten sommige mensen veel waarde aan de dromen die zij beleven tijdens de dertien heilige nachten. Het Kerstfeest is vooral een herdenkingsfeest, we verplaatsen onze aandacht naar de tijd van toen, naar Maria en Jozef en het kind in de kribbe in de Kerststal.  Na de zevende heilige nacht (met oud en nieuw) zitten we tussen het verleden en de toekomst in en verkeren we allen op onze eigen manier in het nu. De laatste van de dertien heilige nachten vormt de nacht van 5 op 6 januari. Op zes januari herdenken we  niet alleen de drie wijze koningen die het Jezuskind bezochten, maar ook dat Johannes de Doper Jezus dertig jaar later doopte, waardoor Jezus tot Christus werd.

Het Driekoningenfeest op 6 januari is het feest van de toekomst; de wijzen uit het oosten waren zieners die in de ster die hen naar Bethlehem leidde het grote licht van de Christus  (de gedoopte Jezus) herkenden. In het Driekoningenverhaal verbeeldt Herodes de kwade krachten in ons  die de goede krachten, de onzelfzuchtige liefde (het Jezuskind) willen vernietigen. Dit kunnen we symbolisch interpreteren: om onze eigen innerlijk koning (de onzelfzuchtige liefde)  ruimte te geven om te groeien, moet onze uiterlijke koning (zoals onze begeerte naar  macht en uiterlijk vertoon) verdreven worden. Dat is geen gemakkelijk weg.  Zo leren de dertien heilige nachten ons iets over de ontwikkeling van de mensheid op aarde: Het is de taak van toekomstige mens om het licht dat ooit van buitenaf op onze aarde neerdaalde en ons van de duisternis verloste, met vallen en opstaan te versterken. Dan kan de mens de duistere krachten weerstand bieden om uiteindelijk de Christus te vinden.

 

We wensen jullie een goede voorbereidingstijd op het Kerstfeest.

De Jaarfeestgroep

 

 

Data tijdens de Adventstijd

 

Muziek in de Adventstijd door ouders, leerkrachten en leerlingen (van 28 november t/m 22 december)

Maandag t/m vrijdag (niet op 5 december);  8.20 uur  tot  8.35 uur in de grote zaal. Iedereen is welkom (als je zelf muziek wilt maken kun je je inschrijven op de lijsten in de centrale hal).

 

Vrijdag 25 november

8.30 uur tot 12.00 uur: Adventskransen maken  in de hal  voor iedereen die dat wil. De ouders die een krans maken voor de klassen, kunnen daarvoor in het handenarbeidlokaal terecht.

 

Maandag 30 november

Eerste Adventsviering klas 1 t/m 6. Adventstuintje in de kleuterklassen.

 

Maandag 5 december

8.45 uur:    Aankomst Sint Nicolaas. Sint bezoekt eerst de grote zaal en

                   daarna de klassen 1 tot en met 6.

13.00 uur:  Alle klassen uit.

 

Maandag 12 en 19 december

Adventsviering voor klas 1 t/m 6.

 

Woensdag  14 december

11.00 – 13.00 uur:   Advent-knutselochtend klas 1 t/m 6.

 

Donderdag 22 december

‘s ochtends: Kerstspel voor de kleuters in de grote zaal

‘s middags: Paradijsspel voor de klassen 3 tot en met 6

Alle klassen hebben een kerstmaaltijd, de leerkrachten bepalen zelf de tijd. 

19.30 uur: Paradijsspel voor ouders en belangstellenden.

20.15 uur: Kerstspel voor ouders en belangstellenden. Buiten wachten tot

    de deur open gaat!

 

Vrijdag 23 december  

De kleuters hebben deze dag vrij!   

10.00 uur :   Kerstspel voor klas 1 t/m 6 (deur open om 9.30 uur).

11.30 uur                          11.30 uur :  Alle klassen uit:  begin kerstvakantie. 

Vrijdag 13 januari 2012

19.30 uur: opvoering Driekoningenspel door Vrije School Amersfoort.

 

Het Paradijsspel en Kerstspel

Het is niet altijd zo geweest dat op 24 december de kerstnacht werd gevierd. De 24^e december heette in vroegere tijden de “Adam- en- Eva-dag”; het is de dag die verbonden is met de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs nadat ze van de verboden vrucht gegeten hebben. Met de geboorte van Jezus op 25 december worden ze verlost van hun zonden. In de Middeleeuwen werd op 24 december het Paradijsspel opgevoerd, en op 25 december het Kerstspel over de aankondiging en de geboorte van het Jezuskind in de stal.

Het Paradijsspel vertelt over de verdrijving uit het paradijs, nadat Adam en Eva aten van de verboden appel van de Boom der Kennis. Maar  het is juist daardoor dat Godvader kan zeggen:  “Siet hoe is Adam thans soo ryck,  geworden ene god gelyck,  daer hy het goed quaadt beseft,  wanneer hy syne handen heft,  en leeve in alle eeuwichheidt”.  Dan begint de gang van de mensheid door verschillende fasen van ontwikkeling, totdat hij tenslotte te zeer afgesnoerd dreigt te geraken van de geestelijke wereld en er Hulp moet komen uit de Hoogste Regionen. Over de geboorte van die hulp verhaalt het Kerstspel dat op het paradijsspel volgt.

Het Kerstspel volgt het evangelie van Lucas;  Eerst komt de Engel bij Maria haar de blijde boodschap vertellen, dan  gaan Jozef en de hoogzwangere Maria op reis naar Betlehem. Zij zoeken daar vergeefs naar een goed onderkomen en belanden uiteindelijk in de stal bij de os en met de ezel. Tot slot komen de herders het pasgeboren kind aanbidden met grote verwondering. Het Kerstspel is een ontroerend en vrolijk spel, waarin veel gezongen wordt en de nodige humor niet ontbreekt.

 

Driekoningenspel

In het Driekoningenspel wordt de strijd tussen het goede en het kwade verbeeld: de ene helft van de Kompany verbeeld het goede, en de andere helft het kwade. Zij spiegelen elkaar. Het Driekoningenspel verbeeldt de toekomst van de mensheid: eerst zal de mens nog veel kwaad  moeten overwinnen voordat hij  het innerlijke licht, dat verbeeld is door het Kerstspel, kan vinden. In het Driekoningenspel wordt verbeeld hoe de drie wijzen uit het oosten een ster zien waarover in voorspellende boeken vermeld staat dat er een nieuwe koning geboren is. Zij gaan op weg en komen bij  Koning Herodes en vertellen hem van de nieuwe koning. Herodes, bang zijn macht te verliezen, geeft opdracht alle pasgeborenen te doden, in de hoop dat deze nieuwe koning daarbij zal zijn. De drie koningen komen bij het Jezuskind en geven hun gaven: wierook, mirre en het rode goud. Maria en Jozef  vluchten naar Egypte met het Jezuskind. Op dramatische wijze wordt Herodes berecht door de Aardsengel en afgevoerd door de duivel om te branden in het hellevuur.

 

 

Achtergronden bij de drie kerstspelen: Paradijsspel, Kerstspel en Driekoningenspel

 

De Kerstspelen zijn van laat Middeleeuwse oorsprong en werden in heel Europa vanaf de 12e eeuw als toneelspel vertoond. De meeste van deze spelen zijn echter verloren gegaan of werden zodanig gewijzigd dat zij niet meer in de oorspronkelijke vorm bewaard zijn. Een uitzondering hierop vormen de Kerstspelen uit Oberufer. Oberufer is gelegen op een eiland in de Donau in het Hongaars-Oostenrijks grensgebied. De bevolking bestond sinds de 16e eeuw uit voornamelijk Duitse boeren immigranten. Zij spraken een andere taal dan de mensen uit de omgeving en hadden ook een andere cultuur. Zij wensten hun eigen gebruiken en gewoonten te handhaven. Zo voerden zij jaarlijks de zelfde oude spelen op in de kersttijd. Deze traditie wisten zij tot midden in de 19e eeuw voort te zetten. Door het eeuwenlang culturele isolement, gevrijwaard van moderniseringen, zijn deze volkse middeleeuwse spelen uit Oberufer authentiek te noemen.

Karl Julius Schröer, een Duitse onderzoeker van taal en dialecten heeft rond 1860 de spelen kunnen noteren,  gelukkig nog voor de industriele revolutie ook Oberufer veranderde. De oorspronkelijke taal in dichtvorm is zo bewaard gebleven. Een leerling en vriend van Schröer, Rudolf Steiner, heeft de spelen later geschikt gemaakt voor opvoering. Helaas is de muziek verloren gegaan, maar speciaal voor deze spelen zijn nieuwe, goed aangepaste, muziek en liederen gecomponeerd door Leopold van der Pals. De tekst is vertaald in het Nederlands maar nog steeds een goed verstaanbare 'oud boerse' taal, een mengeling van dialecten en herkenbare middeleeuwse taal. In onze tijd goed te volgen, ondersteund door de statische, maar zeer tot de verbeelding sprekende beelden van het spel.

De groep die de spelen opvoert wordt 'Kompany' genoemd. Dit omdat zij spelen, dat zij de groep boeren uit Oberufer zijn, die optreden voor het "boeren" publiek. De Kompany komt gezamenlijk op en blijft voor het publiek zichtbaar aanwezig tijdens het hele spel. Zij zingen samen hun liederen en gaan in "ommegangen" door en of om het publiek. De spelers treden in hun rol uit de Kompany om de verschillende scenes voor het voetlicht te brengen. Speeltempo, kleding en enscenering zijn er op gericht het karakter van het boerenspel te handhaven. De beeldende vorm van de oude speelwijze is behouden gebleven. De huidige Oberufer spelen bestaan uit een drieluik van spelen welke tegenwoordig meestal afzonderlijk worden opgevoerd: Paradijsspel, Kerstspel en Driekoningenspel.